«دستاورد دعا، دمیدن روح امید در انسان است. دعا به انسان قدرت مقاومت در مقابل چالش‌های زندگی را می‌دهد. هر کس در دوران زندگی خود با حوادثی مواجه می‌شود و چالش‌هایی پیدا می‌کند. دعا به انسان توانایی و قدرت می‌دهد و انسان را در مقابل حوادث مستحکم می‌کند؛ لذا در روایت از «دعا» تعبیر شده است به «سلاح»… در مواجهه‌ی با حوادث، توجه به خدای متعال، مثل سلاح برّنده‌ای در دست انسان مؤمن است. لذا در میدان جنگ، پیغمبر مکرم اسلام همه کارهای لازم را انجام می‌داد؛ سپاه را می‌آراست، سربازان را به صف می‌کرد، امکانات لازم را به آنها می‌داد، توصیه‌های لازم را به آنها می‌کرد، اشراف فرماندهىِ خودش را اعمال می‌کرد؛ اما در همان وقت هم وسط میدان زانو می‌زد، دست به دعا بلند می‌کرد، تضرع می‌کرد، با خدای متعال حرف می‌زد و از او می‌خواست.» (سخنان رهبر شهید انقلاب در خطبه‌‌های نماز جمعه‌ی تهران ـ ۲۹ مهر ۱۳۸۴)

***

پیامبر و امامان ما ضروریات هر موقعیتی را برای شیعیان در گفته‌ها و رفتارشان میراث گذاشته‌اند. دراین‌میان، نیایش ۲۷ صحیفه‌ی امام سجاد علیه‌السلام که معتبرترین اثر اینچنینی در تراث حدیثی شیعه است، «برای مرزداران» این روزها و شب‌ها باید وِرد زبان هر ایرانی باشد. فراتر از این، می‌توان گفت: هر ایرانی در هر کجای ایران، اکنون خودش مرزدار و مرزبان کشور است؛ و باید برای «امنیت» کشور بکوشد.

در این دعا عبارت «… و ألِّف جَمعهم» (و جمع‌شان را الفت ببخش) جالب توجه است. این بخش که خواجه نصیرالدین توسی آن را در کتاب «اخلاق محتشمی» به کار برده، بیش‌ازهمه تأمل‌برانگیز است؛ زیرا کشور یک‌پارچه‌ی ایران نیازمند «تألیف» میان مردمان خود است. چنان‌که در نهج‌البلاغه‌ی امیرمؤمنان علیه‌السلام آمده، رعایت حقوق متقابل مردم و حکومت زمینه‌ساز «الفت» جامعه است: «فجعلَها نظاماً لألفَتهم» (و رعایت این حقوق را مایه‌ی نظام الفت ساخته)؛ و نیز چنان‌که قرآن می‌فرماید، تألیف قلوب از مصارف مهم «زکات» است: «… والمؤلفة قلوبهم» (و کسانی که باید دل‌شان را بدست آورد)؛ و آن‌چنان‌که کتاب‌های «تهذیب اخلاق» و «سیاست نفس» گفته‌اند، فضیلت‌های «کرم»، «مواسات» و «ایثار» تألیف میان مردم را به دنبال دارد.

ناگفته پیداست که در زمانه و زمینه «بحران» (مانند روزگار جنگ) بیش‌ازهرچیز تقویت «معنویت» ضروری است؛ هم معنویتِ عاطفی و تألیفی؛ هم معنویتِ حماسی. بحران یا اضطرار، هم ظرف دعا و هم ظرف استجابت دعاست و دعا «ملازم» معنویت است. رهبر شهید انقلاب در سخنرانی آغاز سال ۱۴۰۴ به همین امر اشاره کرده‌اند:

«پیغمبران خدا، در مشکلات بزرگشان، متوسّل می‌شدند و دعا می‌کردند. در قرآن نقل می‌کند از حضرت موسی که در مبارزه‌اش با فرعون با آن شدّت، [می‌گوید] «رَبَّنا اِنَّکَ آتَیتَ فِرعَونَ وَ مَلَاَهُ زینَةً وَ اَموالاً … رَبَّنا لِیُضِلّوا عَن سَبیلِکَ رَبَّنَا اطمِس عَلى اَموالِهِم وَ اشدُد عَلى قُلوبِهِم‌»؛ دعا می‌کند و برای اینکه بر فرعون غلبه کند، از خدای متعال کمک می‌خواهد. خداوند متعال هم در جواب می‌گوید: قَد اُجیبَت دَعوَتُکُما فَاستَقیما؛ دعا کردید، از خدا خواستید که در مبارزه‌ی با فرعون پیروز بشوید، این را خواستید، خیلی خب، قَد اُجیبَت دَعوَتُکُما؛ خواسته‌ی شما برآورده شد، فَاستَقیما؛ بِایستید، محکم، با ثبات، با امید. موسی به این توصیه‌ی الهی و به این امر الهی عمل کرد و در مبارزه‌ی خون با شمشیر، خون را بر شمشیر پیروز کرد. مبارزه‌ی ملّت ایران هم همین‌جور بود ـ با توسّل، با دعا، با توجّه و با استقامت، با ایستادگی ـ و همین‌جور خواهد بود.» (۱ فروردین ۱۴۰۴)

پس «استجابت» دعا نیازمند همراهی با «استقامت» به‌ویژه در میانه مبارزه و جنگ است.

در این ماه مبارک، اُنس با «اسماءالله» و «دعا» با آن‌ها (ولله الأسماء الحسنی فادعوه بها) که مکمّل تدبیر است، نیاز امروز هر ایرانی به‌شمار می‌رود و در میان دعاهای رسیده از ائمه، دعای ۲۷ صحیفه‌ی سجادیه برای مرزداران بسیار خواندنی و اندیشیدنی است.