موضوع ارائه سروش قاضینوری، رئیس موسسه تحقیقات علمی کشور، «آینده دانشگاه» بود که فشرده دیدگاه او را در ادامه میخوانید:
دانشگاه نهاد اجتماعی
ما فهمیدهایم که امواجی از تغییرات در راه است. همه ما به این جمعبندی رسیدهایم که دانشگاه سنتی دیگر پاسخگو نیست. سالهاست گفته میشود دانشگاهها حذف خواهند شد، اما این نهادها ساختمان نیستند. زندگی اجتماعی آنها ممکن است تغییر کند، اما اصل آن ثابت میماند. بنابراین باید دانشگاه را یک نهاد اجتماعی و یک سیستم دید. پس برای آن به چارچوب فکری نیاز داریم.
دانشگاه امروز و پاسخگویی به آینده
کل بودجه دانشگاههای کشور حدود یک میلیارد دلار است. این رقمی است که در کشورهای غربی به هر دانشگاه اختصاص مییابد. نیروهای زیادی فشار وارد میکنند تا رژیم حاکم بر دانشگاه فروپاشد. پرسش اصلی این است که چه باید کرد تا دانشگاه آینده متناسب با آینده باشد؟ دانشگاه امروز توان پاسخگویی به آینده را ندارد. همه دانشگاهها شبیه یکدیگر شدهاند و چارچوبی یکسان دارند؛ گویی یک لباس دوختهایم و میخواهیم آن را تن همه کنیم. فرایند جذب استاد و سایر سازوکارها شباهت کامل دارد، در حالی که باید اجازه داد هر دانشگاه رنگ و بوی خاص خود را داشته باشد.
دانشگاه بدون مرز
همین حالا بحثی جدی مطرح است که چرا سنوات دوره لیسانس تغییر میکند. دانشگاه بهعنوان یک هویت اجتماعی، خود را با شرایط تطبیق میدهد. دانشگاه باید انعطافپذیر باشد، با جامعه پیوند داشته باشد و استقلال کافی پیدا کند. هیچ نردهای نباید میان دانشگاه و جامعه وجود داشته باشد. آرزوی شخصی من این است که هیچ مرزی میان دانشگاه تهران و شهر تهران باقی نماند.
حکمرانی دانشگاه آینده
نظام تنظیمگری دانشجو باید دگرگون شود. وزارت علوم باید نقش رگولاتور دانشگاهها را داشته باشد و از جایگاه حکمرانی کنار برود. نظام ارزیابی و سنجش استادان باید بازطراحی شود. ساختاری که یک استاد را سی سال نگه میدارد، آینده نمیسازد. امروز مهمترین دغدغه بسیاری از رؤسای دانشگاه مسئله غذاست و این خود نشانه بحران نگاه راهبردی است. دانشگاه آینده نیازمند تفکر سیستمی است. بدون تصمیمهای شجاعانه، امکان ساختن آیندهای متفاوت برای دانشگاه وجود ندارد.
پاسخها